Statistički podaci mesta Dolova

Kratak šematizam:

Naziv:

            Dolovo je veliko i lepo, brdima i dolinama isprepleteno selo. Srbi, kojih je i onda mnogo veći broj bio, dadoše mu ime Dolovo, po svoj prilici zato, što mesto ovo svud unakrst, kao i celu okolinu dolovi ili doline presecaju. Ovo ime nosilo je od postanka svog, pa i danas, kako od Srba, tako i od svih ostalih narodnosti. Skoro svi Srbi doselili su se iz okolnih mesta: Homoljice, Starčeva i Pločice, a Romani, skoro svi iz Provincijala. Glavno zanimanje svih stanovnika je zemljoradnja i skotovodstvo (podizanje ovaca). Veroispovest je istočno pravoslavna, osim neznatnog broja Nemaca, koji pripadaju rimokatoličkoj i protestantskoj crkvi.

Opis mesta:

            Dolovo zauzima površinu od 416 lanaca i 171 kv.hv. i nalazi se na severnoj geografskoj širini 44 52 23 i istočnoj dužini 381824 . Graniči se sa severne strane s „peskom“ (zvanim „Belo brdo“. Pod ovim imenom razume se veliki onaj kompleks, čija površina po geografskom opisu Banata iznosi 71.50 lanca i prostire se od Palanačkog i Dubovačkog Dunava, do Samoškog i Ilanačkog polja.) i poljima Petrova Sela, sa istočne Mramorkom, sa južne Bavaništem i Starčevačkim poljem, sa zapada Novim Selom.

 

Vreme postanka:

            Tačno vreme kada je osnovano ne zna se. Po podacima iz „Glasnika“ istorijskog društva u Novom Sadu, po opisu profesora D.J.Popovića, a koji je u Đematizmu Pećke patrijaršije pronašao: Dolovo je naseljeno bilo još u XVII veku, godine 1660. i spominju se kao sveštenici protopop Marinko i pop Srećko, a kao domaćini: Savko Kadić, Živko Žanac, Skoja Skokić i Pavle Popov otac (Katastig str 29-30).

            Na mapi koju je Klavdije Merci po nalogu princa Evgenija Savojskog u godinama 172-25 pod naslovom “Banatus temesiensis” sačinio  ikoja se nalazi knjižnici carskog i kraljevskog ratnog ministarstva u Beču, zabeležena je ova opština pod sadašnjim imenom, kao opustošena opština, koja već više ne postoji; te po tome jasno je, da je ova opština stara opština. Novije naseljavanje desilo se 23eg septembra 1765. god, te na mapi, koju je Francisko Griselini pod naslovom „Tabula Banatus Temesiensis” sačinio, nalazi se u 1776. godini ova opština opet kao naseljena.

Podizanje crkava:

            Crkava u Dolovu ima dve, od kojih je jedna (stara) odmah po naseljenju mesta od zemlje nabijena, a druga od dobrog materijala 1811. godine sazidana. Parohija je od početka bilo tri, do deobe Srba i Rumuna 1872. god, a po deobi: dve srpske i jedna rumunska. Obe crkve posvećene su sv ocu Nikolaju i slave 22/9. maja. Na mesto „stare crkve“ od zemlje nabijene, podignuta je nova crkva t.zv. „mala crkva“ 1888. god.

            Stara crkva zvana „Velika crkva“ osveštana je blaženopočivšim Episkopom Stefanom ot Avakumovića 15. oktobra 1811. god. U njoj se nalazi lep ikonostas, koji je malao akademski živopisac Jovan Popović, Srbin, rodom iz sela Opova, a malao je u godinama 1853, 1854. i 1855. god, i za svoj umetnički rad dobio je 10.500 forinti.

            Nova crkva zvana „Mala crkva“, od dobrog materijala sazidana i velelepno ukrašena, osveštana je od arhimandrita i nastojatelja manastira Vojlovice pokojnog Fotija Jorgovića 2.juna 1888. god. Iznutra je vrlo lepo ukrašena. Ikonostas je nov, izrađen u vizantijskom stilu po nacrtu arhitekte i profesora na beogradskoj velikoj školi Dragiše Milutinovića. Slike na ikonostasu izradio je znameniti i svetskog glasa slikar, Srbin, akademik Paja Jovanović. Slike vanredno lepo izrađene, tako da im je plastika nenadmašna.

 

Stanovnici:

            Broj stanovnika u 1858. godini iznosi: po veri 5.842 istočno pravoslavnih, 45 rimokatolika, 17 protestanata. Svega 5.904, po narodnosti : Srba 3764, Romana 1914, Nemaca 62, Makedonaca (Cincara) 1, Cigana 163. Svega 5904.

 

* Tekst preuzet iz novosadskog lista "Javor", a prepisan iz Letopisa Velike crkve u Dolovu